| |
|
De
Zuid-Nederlandse schilder Jeroen Bosch (XVde eeuw) maakte van de zeven
hoofdzonden een beroemd schilderij. Het paneel dat nu in het Prado in Spanje
bewaard wordt stelt een cirkel voor die is opgedeeld in 7 vakken met in het
midden Christus.
|
%20LR%20Bosch%20detail.gif) |
|
Onder Christus,
afgebeeld als de Man van Smarten, lezen we: ‘Pas op, pas op, de Heer ziet’.
Het is dus bedoeld als een waarschuwing: we leven onder Gods oog. Hij ziet
wat we doen en wat we nalaten en Hij zal ons oordelen overeenkomstig ons
handelen.
Willen we de
deugd nastreven en blijven wandelen op Gods wegen dan moeten we ons in de
eerste plaats concentreren op deze 7 voornaamste zonden. Wie onkruid wil
vernietigen houdt zich ook niet bezig met wat maaiwerk aan de oppervlakte,
maar pakt het bij de wortel aan. De zeven hoofdzonden zijn de wortels van
alle andere zonden en het kwaad dat er uit voortvloeit. Leg daarom de bijl
aan de wortel!
|
We zullen aan de
hand van dit schilderij kort de zeven hoofdzonden overlopen.
%20LR%20Bosch%20detail%2002%20superbia.gif) |
|
de hoogmoed (superbia) |
|
Niet voor niets
wordt eerst de zonde van de hoogmoed vermeld. Deze staat met stip genoteerd
op nr. 1. Het is immers de allereerste zonde in de menselijke geschiedenis:
nl. de zonde die aan de oorsprong ligt van de zondeval van Adam en Eva.
Alles was hun door God gegeven, een heel aards paradijs. Maar ze dienden
zich te houden aan één verbod: niet eten van de boom van kennis van goed en
kwaad.
Toch lieten ze zich verleiden door de slang om van de vruchten van de
boom te eten. Hierdoor zouden ze gelijk worden aan God! Omwille van hun
hoogmoed werden ze gestraft en het paradijs uitgejaagd.
|
| |
|
Hoogmoed of
trots zouden we een geestelijk ‘hoogteziekte’ kunnen noemen: het verlangen
te willen zijn als God. Het is naast je schoenen gaan staan; jezelf opblazen
tot proporties die je ware menselijke grenzen overstijgen.
Het leidt, zoals
bij Adam en Eva, tot ongehoorzaamheid en opstandigheid. Omdat je jezelf
belangrijker waant dan anderen kijk je uit de hoogte op hen neer en denk je
alleen nog aan jezelf.
Jeroen Bosch
interpreteerde de hoogmoed vooral als
ijdelheid. Hij toont een vrouw die een spiegel kijkt die door de duivel
wordt voorgehouden.
|
|
.jpg) |
Tegengif: de
nederigheid, in navolging van Christus ‘die zich niet heeft willen
vastklampen aan de gelijkheid met God … en het bestaan van een slaaf heeft
aangenomen.’ (Fil. 2,6-7). Of laten we het zeggen met C.S. Lewis zei:
‘Nederigheid is minder aan jezelf denken, niet minder van jezelf denken.’
|
 |
|
de
gierigheid (avaritia) |
|
%20LR%20Bosch%20detail%2006%20avaritia.gif) |
|
De gierigheid of
hebzucht is te beschouwen als een vorm van geestelijk constipatie. Het uit
zich in een ongebreideld verlangen naar macht, geld, rijkdom of bezit. Het
is het onvermogen om te kunnen delen van zichzelf en van wat men bezit. Het
is de blindheid om zich te kunnen laten raken door de noden van een ander.
Hebzucht voert tot ontrouw, verraad, omkoping en diefstal. Erger nog: het
kan er toe leiden dat we anderen materiële welstand gaan ontzeggen.
|
Jeroen Bosch
illustreert de gierigheid met het beeld van een corrupte rechter.
|
|
Tegengif:
gulheid en vrijgevigheid. Ontdek de vreugde van het delen en de weldaad goed
te doen aan anderen.
|
|
|
|
%20LR%20Bosch%20detail%2007%20invidia.gif) |
|
de nijd (invidia) |
|
De nijd, afgunst
of jaloersheid sluit bij de gierigheid aan. Ze ontstaat door vergelijking,
door de eigen levenstoestand af te wegen tegen deze van iemand anders.
Ontevredenheid over het eigen leven, over de eigen mogelijkheden en
onmogelijkheden liggen aan de basis van de nijd. Men wil voortdurend iemand
anders zijn, doen wat een ander doet, hebben wat een ander heeft. Men gunt
de ander het licht van de zon niet.
|
Jeroen Bosch
schildert de afgunst als buren die ruziën en roddelen over elkaar.
|
Tegengif: tevredenheid en
gelijkmoedigheid. Dank God om wie je bent en om wat je van Hem ontvangen
hebt. Laat je welgevoelen niet afhangen van wat anderen hebben of kunnen
maar van de mogelijkheden die God je gegeven hebt. Gun de ander zijn succes
en zijn geluk.
|
|
|
|
| de
gramschap (ira) |
|
%20LR%20Bosch%20detail%2001%20ira.gif) |
|
Gramschap, toorn
en woede werken verblindend. Ze vertroebelen de heldere werking van ons
verstand. Terecht zegt men ‘blind van woede’. Het spreekt voor zich dat
woede kan leiden tot verbaal en fysisch geweld, wraak, haat en ruzie.
Zo zag
ook Jeroen Bosch het: hij toont het tafereel van vechtende boeren op een
veld.
|
Tegengif:
vergevingsgezindheid, geduld en verdraagzaamheid. Geef niet toe aan
impulsieve reacties maar beheers jezelf en draai twee keer je tong rond voor
je hem opent. ‘De zon mag over je toorn niet ondergaan’ (Ef. 4,26; d.w.z. ga
niet slapen met een hart vol woede).
|
|
|
|
%20LR%20Bosch%20detail%2003%20luxuria.gif) |
|
de onkuisheid (luxuria) |
|
De onkuisheid,
lust of wellust is wel een heel actuele hoofdzonde. Heel onze beeldcultuur
is een voortdurende verleiding tot onkuisheid.
Seks, porno, losbandigheid in
zijn openlijk of meer subtiele vormen worde ons voorgehouden als deugden of
minstens toch als normale en toegelaten zaken. Het internet bulkt ervan en
speelt gretig in op de menselijke zwakheid.
|
Wellust heeft
alles te maken met egoïsme en ontstaat wanneer seksuele aantrekkingskracht
de dominante en allesoverheersende factor wordt in de relatie tussen twee
mensen. Wellust is net als vraatzucht een gestoorde begeerte. Zoals
vraatzucht ons verlangen naar voedsel buiten proporties trekt, zo trekt
wellust ons verlangen naar seks buiten proporties. Op deze manier werkt
wellust als een verwoestende kracht die alles vernietigt: ons verstand, onze
intiemste relaties, onze reputatie en zelfs ons lichaam. |
Onkuisheid leidt
tot ontrouw, moreel verderf, overspel zoals mag blijken uit het decadente
gezelschap dat afgebeeld wordt door Jeroen Bosch.
|
Tegengif: kuisheid, zuiverheid en zelfbeheersing. Bezoedel je ziel en hart niet met
perverse beelden. Beschouw je eigen lichaam en dat van een ander als een
tempel van de H. Geest. Hebt de moed neen te zeggen aan wat je ongewild
opgedrongen wordt in woord, beeld of daad.
|
|
|
|
| de
gulzigheid (gula) |
|
%20LR%20Bosch%20detail%2005%20gula.gif) |
|
‘Trop’ is teveel
en teveel is ‘trop’, zei ooit een beroemd Brussels politicus. De gulzigheid
of vraatzucht weet echter geen maat te houden. Voor de gulzigaard is het is
nooit genoeg en zijn er geen grenzen. Dat er geen leeftijd staat op
gulzigheid wordt duidelijk gemaakt in het tafereel van Jeroen Bosch.
|
|
Tegengif:
matigheid en soberheid. Een beetje minder kan ook. Leg jezelf wat
beperkingen op een ontdek de bevrijdende waarde van het vasten.
|
|
|
|
|
%20LR%20Bosch%20detail%2004%20acedia.gif) |
|
de traagheid of lauwheid (acedia). |
|
Iedereen kan wel
eens een offday hebben en zich lusteloos voelen.
Maar houdt dit aan dan kan
het zich ontwikkelen tot de ondeugd en de zonde van traagheid en lauwheid.
Men loopt nergens nog warm voor en verkiest luiheid en gemakzucht boven
inzet.
Jeroen Bosch
zet de luiheid in de verf met herkenbare beelden.
|
| |
Tegengif:
enthousiasme, plicht en verantwoordelijkheid. Aanvaard het leven niet als
iets vanzelfsprekend maar als iets dat inzet en engagement van mij vraagt.
Sta actief in het leven, met ondernemingszin, en toon opgewektheid.
|
|
.jpg)
%20LR.gif)
%20LR.jpg)
%20LR.jpg)
%20LR.jpg)
%20LR.gif)